Het bevolkingsonderzoek

Het apparaat op de foto

Dit is een mammograaf: het toestel waarmee de foto's worden gemaakt. De borst wordt tussen twee platen gelegd en kort samengedrukt, zodat het weefsel dun en gelijkmatig wordt en er met een lage stralingsdosis een scherpe foto ontstaat. Het samendrukken duurt enkele seconden per opname en is ongemakkelijk, soms pijnlijk, maar kort.

Wie een uitnodiging krijgt

In Nederland worden vrouwen van vijftig tot en met vijfenzeventig jaar uitgenodigd. De uitnodiging komt vanzelf, op basis van de gemeentelijke registratie, en is in principe eens per twee jaar; door capaciteitsproblemen is dat interval de afgelopen jaren op sommige plekken opgelopen. Deelname is vrijwillig en kosteloos, en het telt niet mee voor het eigen risico.

Hoe het bezoek verloopt

U meldt zich in een onderzoekscentrum of in een mobiele unit. Een laborant maakt per borst twee opnamen, van boven en schuin van opzij. Het hele bezoek duurt een kwartier. Gebruik die dag geen deodorant, poeder of crème op borst en oksel, want deeltjes daarvan kunnen op de foto lijken op verkalkingen.

De uitslag

Twee radiologen beoordelen de foto's onafhankelijk van elkaar. Binnen ongeveer twee weken krijgt u de uitslag per post. In de meeste gevallen is er niets bijzonders gevonden. Wordt er iets gezien dat nader bekeken moet worden, dan volgt een verwijzing naar een mammapoli. Dat betekent nadrukkelijk niet dat er kanker is: bij het merendeel van de doorverwezen vrouwen blijkt het onderzoek goedaardig.

Wat de screening oplevert

Borstkanker die vroeg wordt gevonden, is vaker met een kleinere ingreep te behandelen en heeft een betere prognose. Daar staat tegenover dat screening ook afwijkingen vindt die nooit klachten zouden hebben veroorzaakt, wat leidt tot behandeling die achteraf niet nodig was. Beide kanten horen in de afweging thuis, en die afweging maakt u zelf.

Beperkingen

Een mammografie mist een deel van de tumoren, vooral bij dicht klierweefsel, waar zowel het weefsel als de afwijking wit oplicht. Vrouwen met erg dicht weefsel krijgen daarover in Nederland informatie. Ook geldt: klachten tussendoor horen niet te wachten op de volgende ronde, maar gaan naar de huisarts.

Buiten de leeftijdsgroep

Bent u jonger dan vijftig of ouder dan vijfenzeventig, dan valt u buiten het programma. Dat betekent niet dat onderzoek onmogelijk is: bij klachten of bij verhoogd risico verwijst de huisarts. Vrouwen met een sterke familiegeschiedenis of een erfelijke aanleg komen in aanmerking voor een aangepast controleschema, dat eerder begint en vaker plaatsvindt.

Implantaten of eerdere ingrepen

Meld het altijd als u implantaten of lipofilling hebt gehad. Bij implantaten worden extra opnamen gemaakt, waarbij het implantaat naar achteren wordt geduwd, zodat er meer weefsel zichtbaar is. Bij lipofilling weet de radioloog dan dat eventuele verkalkingen daaruit kunnen voortkomen.